عبد الله الأنصاري الهروي ( خواجه عبد الله الأنصاري )
63
كشف الأسرار وعدة الأبرار ( تفسير خواجه عبد الله انصارى ) ( فارسى )
اخلصناه . « وَ قَرَّبْناهُ نَجِيًّا » موسى را هم روش بود و هم كشش . « جاءَ مُوسى لِمِيقاتِنا » اشارت است بتفرقت وى در حال روش و كلمه « رب » هم چنان است كه : « وَ قَرَّبْناهُ نَجِيًّا » . به اين كلمه حق او را در نقطهء جمع ميكشد ، و مرد تا در روش خويش است قدم وى بر زمين خطر باشد چنان كه گفتهاند : « و المخلصون على خطر عظيم » باز كه بنقطهء جمع رسد و كشش حق در رسد . ارض خطر را با قدم او كار نباشد ، و قدم خود چندان بود كه در روش باشد ، چون كشش آمد قدم را پى كنند ، نه قدم ماند نه قدمگاه ، اينجا سرّ « وَ قَرَّبْناهُ نَجِيًّا » آشكارا گردد و قوّت دل وى همه ذكر حق بود ، غذاى جان وى سماع كلام حق بود ، آرام وى همه با صفات و نام حق بود . وحى آمد بموسى كه اى موسى دانى كه از بهر چه با تو سخن گفتم و بخلوتگاه مناجات بردم ؟ اى موسى اطّلاع كردم بر دلهاى جهانيان ، نديدم دلى مشتاقتر و متواضع تر و در محبّت صافىتر از دل تو ، يا موسى اسمع كلامى و احفظ وصيّتى ، و ارع عهدى ، فانّى قد وقفتك اليوم منّى موقفا لا ينبغى لبشر بعدك ان يقوم مقامك منى ، يا موسى اسمع نعتى ، و لا نعت لنعتى الّا ما نعت لك من نعتى ، انّ من نعتى انّه لا ينبغى ان ينعت نعتى الّا انا ، فانا الّذى اعرف نعتى ، فلا إله الّا انا ، ليس لى شبيه و لا ندّ و لا نظير و لا عديل و لا وزير يوازرنى . كنت قبل الاشياء و اكون بعد الاشياء ، معروف بالدّوام و البقاء و العز و السناء فلا إله غيرى ، و لا ينبغى ان يكون كذلك غيرى . قوله : « أُولئِكَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ » ، لختى پيغامبران را نام برد درين سورة ، و مؤمنان و صالحان امّت در ايشان پيوست كه : « وَ مِمَّنْ هَدَيْنا وَ اجْتَبَيْنا » گفت ايشان را بفضل خود نواختم ، بلطف خود را هشام نمودم ، بعنايت ازلى رقم دوستى كشيدم ، بخواست خود نه بكردار ايشان برگزيدم ، بكرم خود نه بجهد ايشان پسنديدم . آن گه در لطف و كرم بيفزود و ايشان را بستود كه : « إِذا تُتْلى عَلَيْهِمْ آياتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَ بُكِيًّا » . ظاهر عنوان باطن است ، سجود ظاهرشان بر وجود سرائر دليل واضح است . تنهاى ايشان بر خدمت داشته ، دلها بحرمت آراسته ، نور دلهاى ايشان